OОУ „25 Мај“ – Скопје / Sh.F.K. “25 Maj” – Shkup (Merlinda Alimi & Arjeta Gashi, IX-7)

ÇFARË ËSHTË NATO?

Ne, si nxënës të klasës së IX, jemi duke shkruar këtë ese për t’a treguar dhe rikujtuar historiatin dhe origjinën e fuqisë së parë botërore paqësore-ushtarake e njohur si NATO dhe zhvillimin e tyre si organizatë dhe si aliancë e respektuar deri më sot.

Flamuri i NATO-së

NATO (ose Organizata e Traktit të Atlantikut Verior) është një aleancë ndërqeveritare ushtarake ndërmjet 29 shteteve që gjinden në rajonet e Amerikës Veriore poashtu dhe të Evropës, ato janë:

  1. Belgjika (1949), Spanja (1982),
  2. Kanada (1949),                R.P Çeke (1999),
  3. Danimarka (1949), Hungaria (1999),
  4. Franca (1949),   Polonia (1999),
  5. Islanda (1949),   Bullgaria (2004),
  6. Italia (1949),   Estonia (2004),
  7. Luksemburgu (1949),   Letonia (2004),
  8. Holanda (1949),   Lituania (2004),
  9. Norvegjia (1949),   Rumania (2004),
  10. Portugalia (1949), Sllovakia (2004),
  11. Mbretëria e Bashkuar (1949), Sllovenia (2004),
  12. Shtetet e Bashkuar (1949), Shqipëria (2004),
  13. Greqia (1952), Kroacia (2004) dhe,
  14. Turqia (1952), Mali I Zi (2004).
  15. Gjermania (1955),
  • Organizimi implementon se Traktati I Atlantikut të Veriut është nënshkruar më 4 Prill të vitit 1949.

Traktati I Atlantikut të Veriut

NATO përbëhet prej një sistemit të mbrojtjes kolektive permes së cilës shtetet e saj anëtare të pavarura pajtohen me mbrojtjen reciproke në korespundim të një sulmit nga ndonjë palë të jashtme, kjo organizatë ka zyrën qendrore në Bruksel të Belgjikës kurse zyrja qendrore e Operacioneve të Komandeve Aleate gjindet afër Monsit poashtu në Belgjikë.

 

Zyrtaria qendrore e NATO-së në Bruksel (Belgjikë)

Ndërhyrja në Kosovë

Me shpresë që ta ndalonin perpjekjen për luftë me urdhër nga Presidenti sërb Sllobodan Millosheviq ndaj separatistëve të ushtrisë çlirimtare kosovare, Këshilli i Sigurimit të Kombeve të Bashkuara kaloi zgjidhjet e 1199 më datën  23 Shtator të vitit 1998 për të kërkuar armëpushim. Negociatat ndër të dërguarit special të SHBA-ve Riçard Hollbruk  u ndërprenë më 23 Mars të vitit 1999, dhe ai ia dorëzoi çështjen  NATO-së, që pas asaj filluan fushatë bombardimi që zgjati 78 ditë më 24 Mars të vitit 1999.

Forcat Aleate të Veprimit i objektuan aftësitë ushtarake të Republikës së Jugosllavisë së atëhershme. Gjatë kësaj krize, NATO vendosi njërat nga forcat reaguese ndërkombëtare, Forcat Mobile të ACE-së, për Shqipërinë si forcat shqipëtare (AFOR), për të dërguar dhe ofruar ndihmë humanitare ndaj refugjatëve të Kosovës.

Megjithëse fushatat ishin të kritikuar për viktima të larta civile, duke përfshirë bombardimin të Ambasadës kineze në Beograd, Millosheviqi më në fund u pajtua me kushtet e një plani ndërkombëtar të paqes më datën 3 Qershor në vitin 1999, duke marrë fund lufta ndaj Kosovës.

Megjithatë, qellimi kryesor i këtij organizimi dhe aleance të fuqishme çdo herë ishte që të siguroj punësim, mbrojtje dhe më së shumti pavarësi për të gjith shtetet e saj anëtare. Kurse 21 shtete tjera shtesë janë ende në pjesmarrje në programin e NATO-së “Partnership for Peace” (Bashkëpunim për Paqe), poashtu janë të përfshirë edhe 15 shtete tjera në programe të dialogut të institucionalizuar. Harxhimi i përbashkët ushtarak i të gjith anëtarëve të NATO-së përbëhet prej 70% të harxhimit global. Anëtarët janë plotësisht të përkushtuar që të arrinë dhe të përmbajnë mbrojtje dhe punësim duke harxhuar së paku 2% të GPD (Prodhimeve të Brendshëm Bruto) deri më 2024.

 

(Punoi: Merlinda Alimi & Arjeta Gashi, IX-7) 

Mentor: Teuta Haskaj Vojnika

Leave a comment